Cách tạo bot Telegram bằng BotFather: hướng dẫn từng bước

Để tạo một bot Telegram, bạn nhắn tin cho @BotFather - bot chính thức do Telegram vận hành - gõ lệnh /newbot, đặt tên hiển thị và một username kết thúc bằng chữ "bot", sau đó BotFather trả về một chuỗi bot token. Chuỗi token đó chính là chìa khóa điều khiển bot. Toàn bộ quá trình mất khoảng 2 phút và hoàn toàn miễn phí.

Bài này đi hết từ lúc tạo bot tới lúc bạn có đủ thứ cần thiết để đưa bot vào chạy thật: token, Telegram ID của chính bạn, menu lệnh, và những lỗi hay gặp khiến bot chết ngay ngày đầu.

Năm bước tạo bot Telegram

1. Tìm đúng BotFather

   Mở Telegram, gõ @BotFather vào ô tìm kiếm. Chọn tài khoản có tick xác minh màu xanh. Có rất nhiều tài khoản giả mạo tên gần giống để lừa lấy token, nên bước kiểm tra tick này không được bỏ qua. Bấm Start.

2. Gõ lệnh tạo bot

   Nhắn /newbot. BotFather sẽ hỏi tên hiển thị của bot.

3. Đặt tên hiển thị

   Đây là tên khách nhìn thấy trong danh sách chat, có dấu tiếng Việt được, có khoảng trắng được. Ví dụ: Shop Key Bản Quyền. Tên này đổi lại sau được nên không cần cân nhắc quá lâu.

4. Đặt username

   Username phải là duy nhất trên toàn Telegram và bắt buộc kết thúc bằng "bot", ví dụ shopkeybanquyen_bot. Chỉ dùng chữ cái không dấu, số và dấu gạch dưới. Nếu username đã có người lấy, BotFather báo lỗi và bạn nhập lại cái khác.

   Khác với tên hiển thị, username không đổi được sau khi tạo. Hãy chọn ngắn, dễ đọc, dễ gõ, và liên quan tới thương hiệu của bạn - khách sẽ chia sẻ link t.me/username này cho nhau.

5. Nhận bot token

   BotFather trả về một chuỗi dạng 8123456789:AAH... gồm phần số là ID của bot và phần chữ là khóa bí mật. Đây là thứ duy nhất cần để điều khiển bot, nên hãy chép ngay vào nơi an toàn.

Lấy Telegram ID của bạn

Hầu như mọi bot bán hàng đều cần biết Telegram user ID của người quản trị, để bot biết ai là chủ và chỉ nhận lệnh quản trị từ người đó. ID này là một dãy số, khác với username.

Cách lấy nhanh nhất: tìm một bot tra cứu thông tin tài khoản trên Telegram (ví dụ @userinfobot), bấm Start, nó trả về ngay dãy số ID của bạn. Ghi lại dãy số đó.

Nếu shop có nhiều người quản trị, lấy ID của từng người. Phần lớn bot bán hàng cho phép khai báo nhiều admin cùng lúc, phân cách bằng dấu phẩy.

Tùy chỉnh bot cho ra dáng cửa hàng

Một bot mới tạo trông rất trống trải. Vài lệnh sau đây nhắn cho BotFather sẽ làm nó trông chuyên nghiệp hơn hẳn, và đều làm trong 5 phút:

Với /setcommands, bạn gửi danh sách theo định dạng mỗi dòng một lệnh:

start - Mở menu chính
sanpham - Xem danh sách sản phẩm
donhang - Đơn hàng của tôi
tracuu - Tra cứu đơn theo mã
hotro - Liên hệ hỗ trợ

Bảo mật bot token

• Lưu token trong file cấu hình trên máy chủ, đặt quyền chỉ user chạy bot mới đọc được.
• Không bao giờ đưa token vào Git. Nếu lỡ commit, coi như token đã lộ dù bạn đã xóa commit.
• Che token khi chụp màn hình để hỏi hỗ trợ kỹ thuật.
• Nếu nghi ngờ lộ, nhắn BotFather lệnh /revoke để hủy token cũ và nhận token mới. Bot giữ nguyên tên, username, lịch sử chat - chỉ token đổi.
• Sau khi revoke, nhớ cập nhật token mới vào cấu hình rồi khởi động lại dịch vụ, nếu không bot sẽ ngừng phản hồi.

Bốn lỗi khiến bot chết ngay ngày đầu

1. Chạy hai tiến trình cùng một token

Đây là lỗi phổ biến nhất. Nếu bot đã chạy dưới dạng dịch vụ nền mà bạn lại mở terminal chạy tay thêm một lần nữa, Telegram sẽ trả về lỗi Conflict và cả hai đều hoạt động chập chờn. Một token chỉ được một tiến trình dùng tại một thời điểm. Trước khi chạy tay để thử, hãy dừng dịch vụ nền trước.

2. Nhầm username với user ID

Khai báo admin bằng @tenban thay vì dãy số ID sẽ khiến bot không nhận ra bạn là admin. Username đổi được nên Telegram không dùng nó làm định danh ổn định; luôn dùng dãy số.

3. Quên bấm Start

Telegram không cho phép bot nhắn trước cho người chưa từng tương tác với nó. Nếu bạn khai báo admin nhưng người đó chưa bấm Start ở chat riêng với bot, mọi thông báo gửi cho họ sẽ thất bại trong im lặng.

4. Kỳ vọng bot chuyển tin nhắn của bot khác

Telegram không gửi tin nhắn từ bot này sang bot khác. Nếu bạn định để bot bán hàng đọc thông báo biến động số dư do một bot ngân hàng đăng trong nhóm, cách đó không chạy. Phải dùng webhook, chi tiết ở bài nhận thanh toán tự động qua SePay.

Có token rồi thì làm gì tiếp

Token mới chỉ là chìa khóa. Bot chưa biết làm gì cho tới khi bạn cho nó chạy một chương trình. Để biến nó thành một cửa hàng thật sự, bạn còn cần:

• Một máy chủ để chạy chương trình bot 24/7 - thường là VPS Ubuntu.
• Cơ sở dữ liệu lưu sản phẩm, kho hàng, đơn hàng và khách.
• Cơ chế sinh mã QR chuyển khoản và tự đối soát tiền vào.
• Cơ chế giao hàng số: lấy đúng một suất từ kho, giao đúng một lần, không giao trùng.
• Một giao diện quản trị để bạn nhập kho, xem đơn, xem doanh thu mà không phải sửa file.

Tự viết từ đầu là việc vài tháng. Đó là lý do nhiều người chọn mua sẵn một bộ mã nguồn đã chạy được rồi cài lên VPS của mình.

Câu hỏi thường gặp

Tạo bot Telegram có mất phí không?

Không. Tạo bot qua BotFather hoàn toàn miễn phí và không giới hạn thời gian. Chi phí duy nhất là máy chủ để chạy chương trình bot 24/7, thường là một VPS phổ thông.

Một tài khoản Telegram tạo được bao nhiêu bot?

Telegram giới hạn 20 bot cho mỗi tài khoản. Nếu cần nhiều hơn, bạn phải dùng thêm tài khoản Telegram khác.

Đổi tên bot sau khi tạo được không?

Tên hiển thị, ảnh đại diện và mô tả đổi thoải mái qua lệnh /mybots của BotFather. Riêng username thì không đổi được sau khi tạo - muốn đổi phải tạo bot mới và mất toàn bộ lịch sử chat với khách.

Bot token bị lộ thì xử lý thế nào?

Nhắn BotFather lệnh /revoke và chọn bot đó. Token cũ lập tức mất hiệu lực, bạn nhận token mới. Bot giữ nguyên tên, username và danh sách khách đã từng chat. Nhớ cập nhật token mới vào cấu hình rồi khởi động lại dịch vụ.

Bot Telegram có tự tìm khách cho tôi không?

Không. Bot lo phần tiếp nhận đơn và giao hàng, không lo phần kéo người vào. Bạn vẫn phải dẫn khách tới link t.me của bot bằng quảng cáo, nội dung hoặc các kênh sẵn có.